Con Cocker Spaniel tên Tình nhà chị Vân bắt đầu lắc đầu nhiều hơn bình thường cách đây 2 tuần. Chị nghĩ là Tình ngứa vì lo re hổ tên lửa vào muộn. Nhưng khi Tình bắt đầu gãi tai liên tục và có lúc kêu khi vùng tai bị chạm, chị mới kịp kiểm tra kỹ – và ngửi thấy mùi hôi khá nồng từ tai.
Viêm tai ngoài (Otitis Externa) là bệnh tai phổ biến nhất ở chó và cũng là bệnh dễ bị tự xử lý sai nhất. Dùng thuốc sai loại không chỉ không chữa khỏi mà còn làm khó khăn hơn cho việc điều trị sau này. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu tại sao viêm tai là vấn đề phức tạp hơn vẻ ngoài và làm gì để xử lý đúng.
Giải Phẫu Tai Chó – Khác Người Rất Nhiều
Ống tai của chó có hình dạng “L” chứ không thẳng như người. Phần ống tai thẳng đứng, sau đó uốn xuống ống tai nằm ngang trước khi đến màng nhĩ. Đặc điểm này làm cho hăng ẩm và dịch tiết dễ tích tụ bên trong hơn, không tự thoát ra ngoài được. Đây là một lý do tại sao chó dễ bị viêm tai hơn người – và tại sao việc nhỏ thuốc cần phải đúng kỹ thuật để thuốc xuống đến đúng vị trí.
Nguyên Nhân Viêm Tai – Không Chỉ Là Nấm Hay Vi Khuẩn
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất: Viêm tai ngoài thường do nấm (Malassezia pachydermatis) hoặc vi khuẩn, vì vậy cứ dùng thuốc nhóm đó là được. Thực tế, viêm tai là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp, và dùng thuốc sai loại có thể làm bệnh nặng hơn.
1. Nguyên nhân khởi phát
Điều gì khiến môi trường tai thay đổi để nhiễm trùng phát sinh: Dị ứng (atopy là nguyên nhân hàng đầu – khoảng 50% chó dị ứng có viêm tai), ghẻ tai (Otodectes cynotis – đặc biệt ở mèo và chó con), các bọt lá thay nước, độc tố thực vật.
2. Nguyên nhân thứ phát
Nhiễm trùng chính thức sau khi môi trường tai đã bị thay đổi: Malassezia sp. (nấm – gây dịch nâu, mùi men), Staphylococcus pseudintermedius (vi khuẩn gram dương), Pseudomonas aeruginosa (vi khuẩn gram âm – thường gặp trong nhiễm trùng mãn tính và kháng thuốc).
3. Yếu tố dễ mắc bệnh (predisposing)
Làm tăng nguy cơ: Tai dài (Cocker Spaniel, Basset Hound – ít thông gió hơn), tai đứng (Husky, German Shepherd – dễ bị bụi), lông trong ống tai nhiều (Poodle, Bichon – cần cắt tỉa kỹ), bơi lội thường xuyên (nước đọng trong tai).
| Dấu hiệu | Nguyên nhân hay gặp |
| Dịch nâu, đen, mùi men | Nhiễm Malassezia (nấm) |
| Dịch vàng, xanh, mùi thối | Nhiễm vi khuẩn (Pseudomonas, Staphylococcus) |
| Dịch đen như bông than (mèo) | Ghẻ tai (Otodectes cynotis) |
| Tai đỏ, sưng, rất nóng | Viêm cấp tính, có thể bao gồm yếu tố dị ứng |
| Lắc đầu nhiều, mất thăng bằng tai | Bao gồm viêm nhĩ trung (otitis media) – cần xét thêm |
| ! Các dấu hiệu cần đi khám NGAY – không tự xử lý tại nhà
– Tai sưng đỏ, rất nóng, chó kêu khi được chạm – Mất thăng bằng tai hoặc nghiêng đầu sang một bên – Đi lạ quanh, mất cân bằng, đi linh quanh – Lắc đầu quá mạnh, có khi lập tức gây tụ máu tai (aural hematoma) – Dịch xanh hay mùi thối nặng – bao gồm nhiễm khuẩn gram âm – Triệu chứng không cải thiện sau 5-7 ngày dùng thuốc tai |
Chẩn Đoán – Vì Sao Soi Tai Luôn Là Bước Đầu Tiên
Bác sĩ sẽ dùng ống soi tai (otoscope) xem xét ống tai – kiểm tra màng nhĩ có còn nguyên vẹn không (nếu thủng màng nhĩ, một số thuốc tai CÓ THỂ gây điếc vĩnh viễn). Lấy mẫu dịch tai – nhỏ trực tiếp lên phiến kính soi hiển vi – là nhanh, rẻ, hiệu quả để phân biệt nấm, vi khuẩn, ghẻ tai. Nuôi cấy và kháng sinh đồ (culture and sensitivity) cần cho nhiễm trùng mãn tính, tái phát nhiều lần, không đáp ứng thuốc ban đầu.
Điều Trị – Dùng Loại Thuốc Đúng Với Nguyên Nhân
Làm sạch tai là bước đầu tiên bắt buộc: Loại bỏ dịch, cặn bã, lông và vảy ký nhiễm trước khi nhỏ thuốc. Thuốc không thể đến được vị trí cần thiết nếu tai còn có nhiều dịch. Sử dụng dung dịch vệ sinh tai phù hợp (không dùng giấm, hydrogen peroxide hay nước).
1. Viêm tai do nấm (Malassezia)
Clotrimazole, miconazole, ketoconazole là các hoạt chất chống nấm phổ biến trong các chế phẩm tai. Nhiều sản phẩm kết hợp với kháng sinh và corticosteroid để giảm viêm đồng thời.
2. Viêm tai do vi khuẩn
Fluoroquinolones (enrofloxacin, ciprofloxacin) cho gram âm, amoxicillin-clavulanate cho gram dương. Pseudomonas đặc biệt khó điều trị và thường cần nuôi cấy kháng sinh đồ.
3. Ghẻ tai (Otodectes)
Selamectin (Revolution), ivermectin hoặc milbemycin tai cho. Quan trọng: Điều trị tất cả thú cưng trong nhà cùng một lúc vì ghẻ tai truyền rất dễ.
Phòng Ngừa Tái Phát – Quan Trọng Không Kém Điều Trị
Sau khi điều trị khỏi, viêm tai hay tái phát nếu không xử lý nguyên nhân gốc. Nếu nguyên nhân là dị ứng: Điều trị dị ứng mới kéo dài theo dõi vài chứa viêm tai được kiểm soát. Chăm sóc tai định kỳ: Kiểm tra tai hàng tuần, vệ sinh tai mỗi 1-4 tuần tùy giống (không quá thường xuyên vì có thể làm mất hàng rào tự nhiên). Sau khi bơi: Lau sạch tai ráo ngay sau đó.
Câu Hỏi Thường Gặp
1. Tôi tự vệ sinh tai cho chó tại nhà được không?
Được – nếu biết đúng kỹ thuật và dùng sản phẩm phù hợp. Không dùng cotton bud đẩy sâu vào ống tai (đẩy chất đó sâu hơn hoặc làm tổn thương màng nhĩ). Dùng dung dịch vệ sinh tai chuyên dụng, cho chảy vào tai, massage nhẹ phần gốc tai 30-60 giây, rồi để chó lắc đầu tự để đẩy dịch ra.
2. Viêm tai ở chó có lây sang người không?
Không. Vi khuẩn và nấm gây viêm tai ở chó thường không gây bệnh ở người trong điều kiện miễn dịch bình thường. Ghẻ tai Otodectes rất hiếm lây sang người dù có thể gây ngứa tạm thời nếu tiếp xúc.
3. Poodle của tôi viêm tai liên tục – phải làm gì để dứt điểm?
Viêm tai tái phát ở Poodle thường liên quan đến dị ứng (atopic dermatitis). Điều trị viêm tai đơn thuần sẽ không đủ – cần điều trị dị ứng nền tảng. Ngoài ra, lông trong ống tai Poodle hay mọc vào, cần cắt tỉa kỹ và điều đó bao gồm vệ sinh tai sau mỗi lần tầu gội.
| Thú Y Tên Lửa – Đặt lịch khám ngay
Chó mèo của bạn lắc đầu nhiều, gãi tai, tai có mùi hôi hoặc dịch bất thường? Đừng tự nhỏ thuốc tai không rõ nguồn gốc vì dùng sai có thể gây điếc. Bác sĩ tại Thú Y Tên Lửa có thể soi tai, xác định nguyên nhân và kê đơn phác đồ điều trị phù hợp cho từng loại viêm tai. |
